DEVLET MEMURLUĞUNDAN ÇIKARMA CEZASI İLE CEZALANDIRILMAYA İLİŞKİN KARARIN İPTALİ İSTEMİ ( Cumhurbaşkanı’na Hakaret Ettiği İddiasıyla Hakkında Başlatılan Disiplin Soruşturması Sonucu Düzenlenen Soruşturma Raporunda Davacının Slogan Atarak Cumhurbaşkanına Hakaret Ettiğinin Somut Delillerle Sübut Bulduğu – Bu Fiilin Memurluk Sıfatıyla Bağdaşmayacak Nitelik ve Derecede Yüz Kızartıcı ve Utanç Verici Hareketlerde Bulunmak Fiili Kapsamında Değerlendirilmesi Gerektiği )

İFADELERİN HAKARET NİTELİĞİNDE OMASI ( Sanıkların Hırsız ve Katil Şeklinde İfade Özgürlüğü Kapsamında Bulunmayan ve Eleştiri Sınırları İçerisinde Değerlendirilmesi Mümkün Olmayan Sözlerinin İncitici Küçük Düşürücü ve Katılanın Toplum İçindeki Saygınlığını Zedeleyici Mahiyette Olduğu – Yanılgılı Değerlendirme ile Mahkumiyetleri Yerine Beraatlerine Karar Verilmesinin Kanuna Aykırı Olduğu )

TOPLUM İÇİNDEKİ SAYGINLIĞIN ZEDELENMESİ ( Sanıkların Hırsız ve Katil Şeklinde İfade Özgürlüğü Kapsamında Bulunmayan ve Eleştiri Sınırları İçerisinde Değerlendirilmesi Mümkün Olmayan Sözlerinin İncitici Küçük Düşürücü Mahiyette Olduğu – İfadelerin Hakaret Niteliği Taşıdığı Gözetilmeden Mahkumiyetleri Yerine Beraatlerine Karar Verilmesinin Kanuna Aykırı Olduğu/Davanın Reddi Yönündeki İdare Mahkemesi Kararına Yönelik İstinaf İsteminin Kabulü ile İdare Mahkemesi Kararının Kaldırılması ve BİM Kararında Hukuki İsabet Bulunmadığından Kararın Bozulması Gerektiği )

657/m. 125/E-g

ÖZET : Dava, Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin kararın iptali ve bu işlem nedeniyle mahrum kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi istemine ilişkindir. Cumhurbaşkanı’na hakaret ettiği iddiasıyla hakkında başlatılan disiplin soruşturması sonucu düzenlenen soruşturma raporunda, davacının slogan atarak Cumhurbaşkanına hakaret ettiğinin somut delillerle sübut bulduğu ve bu fiilin “Memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” fiili kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmaktadır.

Sanıkların “hırsız, katil şeklinde, ifade özgürlüğü kapsamında bulunmayan ve eleştiri sınırları içerisinde değerlendirilmesi mümkün olmayan sözlerinin; incitici, küçük düşürücü ve katılanın toplum içindeki saygınlığını zedeleyici mahiyette olması nedeniyle hakaret niteliği taşıdığı gözetilmeden mahkumiyetleri yerine beraatlerine karar verilmesinin kanuna aykırıdır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığından kararın bozulması gerekir.

İSTEMİN KONUSU : İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 29/06/2018 tarih ve E:2017/9044, K:2018/2045 Sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

YARGILAMA SÜRECİ :

Dava konusu istem: …..a Devlet Hastanesi’nde uzman doktor olarak görev yapan davacının, 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125/E-(g) maddesi uyarınca “Devlet memurluğundan çıkarma” cezası ile cezalandırılmasına ilişkin 03.11.2016 tarihli ve 2016/V-5 Sayılı kararın iptali ve bu işlem nedeniyle mahrum kaldığı özlük ve parasal haklarının yasal faizi ile birlikte ödenmesi istenilmiştir.

İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: Bursa 3. İdare Mahkemesince verilen 08/06/2017 tarih ve E:2017/166, K:2017/1044 Sayılı kararda; davacının “Memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” fiilini işlediğinden bahisle hakkında başlatılan soruşturma sonucu 657 Sayılı Kanun’un 125/E-(g) maddesi uyarınca “Devlet memurluğundan çıkarma” cezası verilmesine neden olan fiilin Cumhurbaşkanı’na hakaret etmek fiili olduğu, davacının Yalova Emniyet Müdürlüğü Güvenlik Şube Müdürlüğünce 17.06.2015 tarihinde alınan şüpheli ifade tutanağında ve Mahkeme huzurunda “Hırsız Katil …”, sloganı attığının kendi beyanları ile sabit olduğu anlaşıldığından, davacının 657 Sayılı Kanun’un 125/E-(g) maddesi uyarınca “Devlet memurluğundan çıkarma” cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık görülmediği, öte yandan, bir fiilin ceza hukuku anlamında suç teşkil etmemesi bu fiilin disiplin hukukunda disiplin suçu olarak kabulüne engel oluşturmadığından, davacı hakkında aynı fiili nedeniyle adli yargıda beraat kararı verilmesinin işlemi sakatlar nitelikte bulunmadığı” gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

Bölge Mahkemesi kararının özeti: İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesince; davacıya isnat edilen aynı fiili nedeniyle hakkında yapılan ceza yargılaması sonucunda suç işlediğine dair yeterli delil bulunmadığı gerekçesiyle beraat kararı verildiği hususu da dikkate alındığında, bu fiilin “memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” suçu kapsamında değerlendirilemeyeceği, bu haliyle davacının fiilinin, anılan Kanun hükmündeki suç tanımına uymadığı, diğer bir ifadeyle, 657 Sayılı Kanun’un 125/E-(g) maddesiyle örtüşmediği ve disiplin hukukunda yer alan “tipiklik” şartının somut olayda gerçekleşmediği anlaşıldığından dava konusu işlemde ve bu işlemin iptali istemiyle açılan davanın reddi yönündeki mahkeme kararında hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle davacının istinaf başvurusunun KABULÜNE; İdare Mahkemesi kararının KALDIRILMASINA; dava konusu işlemin İPTALİNE, tazmin talebinin kabulüyle işlem nedeniyle mahrum kalınan özlük ve parasal hakların 18.01.2017 tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalı idarece hesaplanarak davacıya ödenmesine karar verilmiştir.

TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, davacının U.G. isimli şahıs tarafından megafonla yapılan yönlendirme doğrultusunda “hırsız, katil Erdoğan” şeklinde sayın Cumhurbaşkanımız R. Tayyip Erdoğan’ı kastederek hakaret içerikli sloganlar atmış olduğu hususu dosya kapsamından, davacının samimi ikrarından ve emniyet kayıtlarından sabit olduğundan Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasının hukuka uygun olduğu, beraat kararının 657 Sayılı Kanun’un 131. maddesi uyarınca disiplin cezasını engellemeyeceği, beraat kararını veren hakimin FETÖ/PDY Örgütü ile irtibat ve iltisakı bulunduğu değerlendirilerek meslekten çıkarılmasına karar verildiği, üstelik ceza mahkemesi kararının da kesinleşmediği ileri sürülerek kararın bozulması istenilmektedir.

KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından savunma verilmemiştir.

DANIŞTAY TETKİK HAKİMİNİN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.

Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:

KARAR : İNCELEME VE GEREKÇE:

MADDİ OLAY :

…. Devlet Hastanesi’nde uzman doktor olarak görev yapan davacının, 13.05.2015 tarihinde Yalova İli Uğur Mumcu Kültür Merkezi önünde Soma’da ölen madencileri anmak için yapılan yürüyüşe katıldığı sırada Cumhurbaşkanı’na hakaret ettiği ile ilgili iddia hakkında kamu davası açıldığı, Yalova 3. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 29.02.2016 tarih E:2015/558, K:2015/123 Sayılı kararında davacının da içinde bulunduğu tüm sanıkların üzerine atılı suçu işlediğine dair savunmalarının aksine mahkûmiyetlerine yeterli, şüphe ve tereddütten uzak, kesin ve inandırıcı delil elde edilemediğinden beraat kararı verildiği, Yalova İli Kamu Hastaneleri Kurumu Genel Sekreterliği’nin 08.03.2016 tarih ve 341 Sayılı olur ile hazırlanan disiplin soruşturması sonucunda; Cumhurbaşkanına hakaret ettiğinin somut delillerle sübut bulduğundan bahisle 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125/E-(g) maddesi uyarınca “Memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” fiili kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varıldığı, Yüksek Disiplin Kurulunun 03.11.2016 tarihli ve 2016/V-5 Sayılı kararı ile söz konusu soruşturma raporu ile getirilen teklif doğrultusunda davacının 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125/E-(g) bendi uyarınca “Devlet memurluğundan çıkarma” cezası ile cezalandırılmasına karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

İLGİLİ MEVZUAT:

657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125/E-(g) maddesinde; “memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” memurun Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasını gerektiren fiil ve haller arasında sayılmış; aynı maddenin dördüncü fıkrasında da “yukarıda sayılan disiplin cezasını gerektiren fiil veya hallere nitelik ve ağırlıkları itibarı ile benzer eylemlerde bulunanlara da aynı neviden disiplin cezaları verilir.” hükmüne yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Cumhurbaşkanı’na hakaret ettiği iddiasıyla hakkında başlatılan disiplin soruşturması sonucu düzenlenen soruşturma raporunda, davacının “hırsız, katil….” sloganını atarak Cumhurbaşkanına hakaret ettiğinin somut delillerle sübut bulduğu ve bu fiilin “Memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak” fiili kapsamında değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmaktadır.

Öte yandan, Yalova 3. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 29.02.2016 tarih E:2015/558, K:2015/123 Sayılı beraat kararının Yargıtay 16. Ceza Dairesi’nin 04/04/2017 tarih, E:2016/4232, K:2017/3629 Sayılı kararıyla, “Yalova İli Gazipaşa Caddesi üzerinde Birleşik Haziran Hareketi isimli topluluğun organizatörlüğünde bir araya gelen Halkevleri Derneği, Türkiye Komünist Partisi ve Eğitim Sen üyesi şahıslardan oluşan topluluğun, Cumhurbaşkanına hakaret nedeniyle tutuklanmaları protesto etmek amacıyla bir araya geldikleri, basın açıklaması ve devamında topluluk içerisinde bulunan sanıkların “hırsız, katil Erdoğan” şeklinde, ifade özgürlüğü kapsamında bulunmayan ve eleştiri sınırları içerisinde değerlendirilmesi mümkün olmayan sözlerinin; incitici, küçük düşürücü ve katılanın toplum içindeki saygınlığını zedeleyici mahiyette olması nedeniyle hakaret niteliği taşıdığı gözetilmeden mahkumiyetleri yerine beraatlerine karar verilmesinin kanuna aykırı olduğu gerekçesiyle bozulmuştur.

Bu itibarla, davanın reddi yönündeki Bursa 3. İdare Mahkemesi kararına yönelik istinaf isteminin kabulü ile, İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptaline ilişkin temyize konu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.

SONUÇ : Açıklanan nedenlerle;

1. 2577 Sayılı Kanun’un 49. maddesine uygun bulunan davalı idarenin temyiz isteminin kabulüne,

2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddine ilişkin İdare Mahkemesi kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun kabulüyle İdare Mahkemesi kararının kaldırılması ve dava konusu işlemin iptali yolundaki temyize konu İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesinin 29/06/2018 tarih ve E:2017/9044, K:2018/2045 Sayılı kararının BOZULMASINA,

3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 2. İdari Dava Dairesine gönderilmesine, karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere 07.02.2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

Temyiz İsteminde Bulunan (Davacı) : Seçil Esmanur Erdem’i temsilen Eğitim ve Bilim Emekçileri Sendikası

İstemin Özeti : Trabzon İdare Mahkemesince verilen 07/05/2015 tarihli ve E:2014/1682; K:2015/726 sayılı kararın, dilekçede yazılı nedenlerle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 49. maddesi uyarınca temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.

Savunmanın Özeti : İstemin reddi gerektiği savunulmaktadır.

Danıştay Tetkik Hâkimi : Selver Düdükcü Düşüncesi : İdare mahkemesince verilen kararın onanması gerektiği düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince işin gereği görüşüldü:

Dava; beden eğitimi öğretmeni olarak görev yapan davacının, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (f) ve (g) alt bentleri gereğince “Devlet memurluğundan çıkarma cezası” ile cezalandırılmasına ilişkin 30.09.2014 tarihli ve 4324637 sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır. İdare Mahkemesince; Başbakan’ın konvoyunda yer alan bir araca yumurta atılması olayıyla ilgili olarak, yumurtanın bir başka aracın dış yüzeyine çarparak yere düştüğü, amirine ya da bir başka şahsa isabet etmediği hususları dikkate alındığında, amir sıfatından kaynaklanan fiili bir tecavüzün varlığından söz etmenin mümkün olmadığının anlaşıldığı, davacının, Başbakan’a küfür içeren ifadelerle hakaret ettiği iddiasıyla ilgili olarak ise; soruşturma kapsamında alınan ifadeler ile olay yeri tutanağı ve emniyette yapılan teşhis sonucunda, davacı tarafından Başbakan’a karşı küfretme olayının sübuta erdiği, fiilin memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak fiili olarak değerlendirilmek suretiyle, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Davacı tarafından, mahkeme kararının hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek temyizen incelenip bozulması istenilmektedir.

Dosyanın incelenmesinden; beden eğitimi öğretmeni olarak görev yapan davacının, Başbakan’a yumurta atarak, küfür içeren sözlerle hakaret ettiğinden bahisle başlatılan soruşturma sonucunda Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması üzerine görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (f) alt bendinde; amirlerine, maiyetindekilere ve iş sahiplerine fiili tecavüzde bulunmak, (g) alt bendinde; memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak fiilleri, Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren haller arasında sayılmıştır. Dava konusu olayda; beden eğitimi öğretmeni olarak görev yapan davacının, 22.11.2013 tarihinde programı nedeniyle Trabzon’da bulunan Başbakanın, kalacağı otele geçmek için kullandığı cadde üzerindeki ikamet ettiği binadan Başbakana yumurta attığı ve küfür içeren sözlerle hakaret ettiği, bu olayın koruma polisleri ve tanıklarca farkedilmesi üzerine davacı hakkında başlatılan soruşturma sonucu hazırlanan 18.02.2014 tarihli soruşturma raporunda cadde üzerinde ayakkabı mağazası bulunan M.B., bu mağazaya klima takmaya gelen B.K., yine o cadde üzerinde bulunan işhanında güvenlik görevlisi olarak çalışan Ş.Y ‘nin tanık olarak alınan ifadelerinde özetle ” Başbakanın geçtiği esnada bir kadın çığlığı ile “o….çocuğu” diye bağırıldığını duyduklarını fakat yumurta atıldığını görmediklerini” ifade etmişlerdir.

Anayasa’nın 2. maddesinde belirtilen Hukuk Devleti, eylem ve işlemleri hukuka uygun, insan haklarına saygılı, bu hak ve özgürlükleri koruyup güçlendiren, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, Anayasa ve hukukun üstünlüğü kurallarıyla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan Devlettir. Kanun koyucu hukuk devletinde kamu hizmetlerinin uyum ve düzen içinde yürütülmesini sağlamak amacıyla hizmeti sunan kamu görevlileri için disiplin düzenlemeleri içeren kurallar öngörebilir ve bu kurallara uyulmasını temin etmek amacıyla çeşitli disiplin yaptırımları benimseyebilir. Ancak disipline konu eylemler ile yaptırımlar arasında adil bir dengenin gözetilmesi de hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir. Eylem ile yaptırım arasında bulunması gereken adil denge, “ölçülülük ilkesi” olarak da adlandırılmakta ve bu ilkenin alt ilkelerini de elverişlilik, zorunluluk ve orantılılık ilkeleri oluşturmaktadır. “Elverişlilik ilkesi”, öngörülen yaptırımın ulaşılmak istenen amaç için elverişli olmasını, “zorunluluk ilkesi” öngörülen yaptırımın ulaşılmak istenen amaç bakımından zorunlu olmasını ve “orantılılık ilkesi” ise öngörülen yaptırım ile ulaşılmak istenen amaç arasında olması gereken orantıyı ifade etmektedir.

Soruşturma kapsamında yer alan tüm bilgi ve belgelerin incelenmesinden, davacının Başbakan’ın konvoyu geçerken “o…..çocuğu” şeklinde bağırdığı hususunun sübuta erdiği anlaşılmakla birlikte, davacının eyleminin memurluk sıfatıyla bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareket olarak nitelendirilmesi suretiyle 657 sayılı Kanun’un 125. maddesinin (E) bendinin (g) alt bendinde yer alan fiil kapsamında görülerek meslekten çıkarılmasının ölçülülük ilkesine aykırılık oluşturacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır. Bu duruma göre, davacının meslekten çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık, davanın reddi yolundaki idare mahkemesi kararında hukuki isabet görülmemiştir. Açıklanan nedenlerle, davacının temyiz isteminin kabulü ile Mahkeme kararının bozulmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, bu kararın tebliğ tarihini izleyen 15 (onbeş) gün içerisinde kararın düzeltilmesi yolu açık olmak üzere 15/02/2017 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.