“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ : İSTANBUL 9. İŞ MAHKEMESİ
TARİHİ : 27/03/2012
NUMARASI : 2010/1233-2012/212

DAVA :Davacı, rekabet yasağı alacağının ödetilmesine karar verilmesini istemiştir.
Yerel mahkeme, isteği hüküm altına almıştır.
Hüküm süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmiş olmakla, dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı şirket, davalının istifa etmek suretiyle işini sonlandırdığını, istifası akabinde hak etmiş olduğu tüm ödemelerin kendisine yapıldığını, bunlara ilaveten istifa nedenine ilişkin olgulara dayalı olarak 5.752,28 TL tutarında kıdem tazminatı adı altında ayrıca ödeme yapıldığını, söz konusu ödemenin davacı şirket tarafından 01/12/2004 tarihinde çalışanlara duyurulan “istifa halinde ödenecek tazminat hakkında” başlıklı yazıya dayalı olarak yapıldığını, anılan yazının 3 nolu bendinde sözü geçen tazminatın istifa halinde şirketle doğrudan veya dolaylı rekabet oluşturacak bir işle iştigal edilmesi veya böyle bir işyeri veya işletme ile her ne sıfatla olursa olsun ilişki içinde olacak çalışanlar yönünden geçerli olmayacağının ve bu konudaki takdir hakkının şirket yönetimine ait olduğunun belirtildiğini, davalının takdir hakkına dayanak olguları gizlediğini ve şirketin iradesini sakatladığını, istifasının hemen sonrasında sektörel rekabet içinde bulundukları C.. Hayat Sigorta A.Ş’de işe başladığını ileri sürerek, ödenen bu miktarın davalıdan tahsilini istemiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı, davacı işyerinde çağrı merkezi müdürü olarak çalıştığını, şirkette gördüğü bazı olumsuzlukları rapor etmesinden sonra baskı altına alındığını, bunun üzerine tüm haklarının verilmesi şartıyla istifa edeceğini bildirdiğini ve tüm haklarının kendisine ödendiğini, davacı firma ile BK 350 madde çerçevesinde yazılı sözleşme imzalamadığını, davacı tarafından yapıldığı ileri sürülen duyurunun sadece kendi iddiası olduğunu, böyle bir duyurundan haberi olmadığını, kıdem tazminatı olarak ödenmiş bedelin rekabet yasağı tazminatı olduğunun iddia edilemeyeceğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece, davacının iş akdi sona erdikten bir ay kadar sonra davacı şirket ile aynı sektörde faaliyet gösteren sigorta şirketinde işe başladığı , ibranamede de belirtildiği gibi istifası ile ödenen tazminatın iyiniyet çerçevesinde ödenen tazminat olduğu ve davacının işverenin iradesini sakatladığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.
D) Temyiz:
Kararı davalı vekili temyiz etmiştir.
E) Gerekçe:
Taraflar arasındaki uyuşmazlık, rekabet yasağının ihlali sebebiyle kararlaştırılan tazminatın ödetilmesi isteğine ilişkindir.
Borçlar Kanununun 348 inci maddesinde, “İş sahibinin müşterilerini tanımak veya işlerinin esrarına nüfuz etmek hususlarında işçiye müsait olan bir hizmet akdinde her iki taraf, akdin hitamından sonra, işçinin kendi namına iş sahibi ile rekabet edecek bir iş yapamamasını ve rakip bir müessesede çalışamamasını ve böyle bir müessesede şerik veya sair sıfatla alakadar olamamasını, şart edebilirler. Rekabet memnuiyetine dair olan şart, ancak işçinin müşterileri tanımasından ve esrara nüfuzundan istifade ederek iş sahibine hissolunacak derecede bir zarar husulüne sebebiyet verebilecek ise, caizdir” şeklinde kurallara yer verilerek rekabet yasağının esasları düzenlenmiştir. Buna göre işçinin, işverenle ilişkide olan müşterileri tanıması ve görülmekte olan işin bütün ayrıntılarına ulaşabilmesi imkânının olduğu hallerde, iş sözleşmesinin sona ermesinin ardından işverenle rekabet oluşturacak şekilde kendi namına iş yapmaması, rakip bir firmada ortak olamaması ya da iş sözleşmesiyle çalışmaması şeklinde şart içeren sözleşmeler yapabileceklerdir. Borçlar Kanununun değinilen maddesinde, rekabet yasağının kapsamı sınırlandırılmış ve işverene önemli bir zarar verilmesi ihtimalinin olmadığı durumlarda bu tür düzenlemelerin geçerli olmayacağı hükme bağlanmıştır.
Borçlar Kanunun 349 uncu maddesinde ise, rekabet yasağının işçinin iktisadi geleceğini tehlikeye düşürmemesi için süre, yer ve işin türü bakımından duruma göre sınırlandırılması gerektiği ifade edilmiştir. Buna göre süre, yer ve işin türü bakımından sınırlandırılmış olmadıkça rekabet yasağı geçerli olmayacaktır. Sınırlamaların işin ve hatta işçinin niteliğine göre belirlenmesi gerekir. Dairemizce, Türkiye sınırları içinde rekabet etmeme yönünden öngörülen düzenlemelere geçerlilik tanınmamıştır. Ancak yabancı uyruklu olup çalışma hayatının çoğunu Türkiye dışında geçirmiş bir işçi bakımından rekabet yasağının ülke sınırları ile belirlenmesi mümkün olabilecektir. Yine, il sınırları ya da belli bir bölge ile sınırlandırma, işin niteliğine göre yerinde görülebilir.
Süre konusunda da en fazla bir ya da birkaç yılı aşmayacak şekilde rekabet yasağı öngörülebilir. Aksi durum işçinin ekonomik anlamda yıkımına neden olabilecektir.
Rekabet yasağının işverene ait işlerden hangisi ya da hangileri ile sınırlandırıldığı net biçimde belirlenmelidir. Özellikle şirketlerin ticaret siciline kayıt sırasında faaliyet alanlarının geniş tutulduğu ülkemizde, işçinin bütün alanlarda çalışmasının sınırlandırılması mümkün olmaz. İşçinin işverene ait işyerinde yapmakta olduğu işle doğrudan ilgili ve işverenin asıl faaliyet alanına giren işler bakımından böyle bir sınırlama getirilmelidir.
İşçi ve işveren arasında rekabet yasağını öngören düzenleme, işyeri devri halinde de kural olarak geçerliliğini sürdürür. Devralan işverenin başka bir amaca yönelmesi ve faaliyet alanını değiştirmesi halinde ise rekabet yasağı sona erer.
İşçinin iş sözleşmesinin feshinden sonra rekabet yasağına uyma yükümü, geçici iş ilişkisi sırasında da devam eder. Bu noktada işçinin ödünç alan işverene bağlı olarak yapmakta olduğu çalışmalarının da rekabet yasağının ihlali olarak değerlendirilmesi mümkündür.
Rekabet yasağının ihlaline bağlı taraflarca kararlaştırılmış olan belli bir ödemeyi öngören yaptırım, niteliği itibarıyla bir cezai şart hükmüdür. Böyle olunca Borçlar Kanunun 161/son maddesi hükmü gereğince, fahiş olan cezai şartın hâkim tarafından indirilmesi gerekir (Yargıtay 9.HD. 02.05.2008 gün 2007/17815 E, 2008/11014 K).
Somut olayda, davacı çağrı merkezi müdürü olarak davalı yanında çalışmış olup, aralarında yapılan 16.07.2007 tarihli iş sözleşmesinde rekabet yasağına ilişkin hüküm bulunmaktadır.
Davacının dava konusu talebe dayanak olduğunu ileri sürdüğü 01.04.2004 tarihli e-posta gönderisinde ise istifa halinde ödenecek tazminat başlığı altında “takdiri şirkete ait olmak üzere istifasını müteakiben şirketle doğrudan veya dolaylı rekabet oluşturacak bir işle iştigal edecek veya böyle bir işyeri veya işletme ile her ne sıfatla olursa olsun ilişki içinde olacak çalışanlar ile istifası şirket menfaatlerine ters düşen veya istifası ya da zamanlaması şirket yönetimince kabul görmeyen veya işi habersizce terk eden ve dönmeyen çalışanlar yönünden iş aktinin istifa ile sona ermesi tazminatı ödenmeyecektir” düzenlemesi bulunmaktadır. Bu bildirimin davalıya yapılıp yapılmadığı dosya içinden anlaşılamamaktadır.
Davalı işten ayrılırken 27.08.2010 tarihli ibranamede istifası nedeniyle yasal kıdem tazminatı oluşmadığı halde şirketin iyiniyeti çerçevesinde ödemiş olduğu tazminatı da aldığını belirtmiştir.
Tüm bu bilgiler birlikte değerlendirildiğinde taraflar arasında imzalanın iş aktinde ödenen tazminatın hangi şartlarda geri alınacağına dair hüküm bulunmayıp, rekabet yasağını düzenleyen sözleşme maddesinde böyle bir koşul bulunmamaktadır. Davacı işverenin istifa eden işçiye ödediği tazminatı geri alabilmesi için yasal bir nedene dayanması gerekir. İş sözleşmesinde bunu sağlayan bir düzenleme olmadığı gibi davacının başka bir işveren nezninde çalışmasının da anayasal bir hak olduğu gözetilmeden davanın reddi gerekirken kabulü isabetsizdir.
F) Sonuç:
Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 03.07.2014 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ :İŞ MAHKEMESİ
DAVA TÜRÜ : ALACAK

Taraflar arasında görülen davanın yapılan yargılaması sonunda; ilamda yazılı nedenlerle gerçekleşen miktarın faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine ilişkin hükmün süresi içinde duruşmalı olarak temyizen incelenmesi davalılardan … Çevre Koruma ve Atık Maddeleri Değerlendirme San. ve Tic. A.Ş. (…A.Ş.) avukatınca istenilmesi üzerine dosya incelenerek işin duruşmaya tabi olduğu anlaşılmış ve duruşma için 15/01/2019 Salı günü tayin edilerek taraflara çağrı kağıdı gönderilmişti. Duruşma günü davalı … Çevre Koruma ve Atık Maddeleri Değerlendirme San. ve Tic. A.Ş. (…A.Ş.) adına kimse gelmedi. Diğer davalı …Tic. Ltd. Şti. adına Avukat … ile karşı taraf adına Avukat … geldiler. Duruşmaya başlanarak hazır bulunan avukatların sözlü açıklamaları dinlendikten sonra duruşmaya son verilerek Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor sunuldu, dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü:
YARGITAY KARARI
A) Davacı İsteminin Özeti:
Davacı, davalılardan … Çevre Koruma ve Atık Maddeleri Değerlendirme Sanayi ve Ticaret A.Ş.ye ait işyerinde diğer davalının alt işverenliğinde şoför olarak çalışırken bir kazaya karıştığını, kazada kendisinin kusursuz olup diğer araç şoförünün tam kusurlu olduğunu, buna rağmen iş sözleşmesinin işverence haksız şekilde fesh edildiğini ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatı ile fazla çalışma, hafta tatili, yıllık izin, ulusal bayram ve genel tatil alacaklarının tahsilini, istemiştir.
B) Davalı Cevabının Özeti:
Davalı … Çevre Koruma ve Atık Maddeleri Değerlendirme Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekili, zamanaşımı def ini öne sürüp, davalının uzmanlık alanı olmayan bazı hizmetleri ihale yoluyla temin ettiğini, davacının bu kapsamda farklı yükleniciler bünyesinde 15.05.2006 tarihinden itibaren çalıştığını, davacının Teknik Katı Atık Yönetimi Tic. Ltd. Şti.’nin personeli olarak çalışmakta iken karıştığı trafik kazasında 0,50 promik alkollü olduğunun tespit edildiğini, bu nedenle 12.07.2013 tarihinde iş akdinin sona erdirildiğini, alacağı olmadığını savunarak gerek husumet yokluğundan gerekse esastan davanın reddini istemiştir.
Davalı …Tic. Ltd. Şti. vekili, davalı firmanın diğer davalı ile ihale sonucu 01/01/2013-10/05/2013 arası sözleşme imzaladığını, İş Kanunu 2-6 maddesi uyarmca asıl işveren alt işveren ilişkisi kurulduğunu, sözleşmelerin ihale süresi boyunca belirli süreli olduğunu, davacının ihbar tazminatım talep edemeyeceğini, davalının alt işveren olduğunu, asıl işverenin diğer davalı… A.Ş olduğunu, davacının alt yüklenici firmanın sigortalı çalışanı görünsede, asıl … Belediyesinin şirketi… A.Ş’nin işçisi olduğunu, ayrıca davacının davalı firmada 01/01/2013-10/05/2013 arasına çalıştığını, kıdem tazminatından da ancak bu kadar sorumlu tutulabileceğini, savunarak davanın reddini istemiştir.
C) Yerel Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, iki davalı arasında asıl-alt işveren ilişki olup davacı alacaklarından birlikte sorumlu oldukları, iş sözleşmesinin feshine konu kazada davacı 0,50 promil alkoklü olsa da kazanın oluşumunda kusuru bulunmadığı buna göre iş sözleşmesinin feshinin haksız olduğu, buna göre davacının kıdem ve ihbar tazminatlarına hak kazandığı gibi yıllık izin ve genel tatil ücreti alacakları da olduğu ancak fazla çalışma ve hafta tatili üreti alacağı olmadığı, gerekçesi ile davanın kısmen kabulüne, karar verilmiştir.
D) Temyiz:
Kararı … Çevre Koruma ve Atık Maddeleri Değerlendirme San. ve Tic. A.Ş. (…A.Ş.) vekili temyiz etmiştir.
E) Gerekçe:
1- Davalı …Tic. Ltd. Şirketi devreden alt işveren olup son alt işveren olmadığından feshe bağlı ihbar tazminatı ve yıllık izin ücretinden sorumlu değilken Mahkemece sorumlu tutulması ve ıslahın sadece asıl işveren aleyhine yapılıp, anılan davalı yönünden davaya konu talepler ıslah yolu ile artırılmadığı halde ıslah varmış gibi hüküm kurulması hatalı ise de, davalı …Tic. Ltd. Şirketinin temyizi olmadığından bu hususlar bozma nedeni yapılmamıştır.
2- Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalı … Çevre Koruma ve Atık Maddeleri Değerlendirme Sanayi ve Ticaret A.Ş. vekilinin aşağıdaki bentlerin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
3- Dosyadaki bilgi ve belgelere göre davalı asıl işverenin işinde, alt işveren nezdinde şoför olarak çalışan davacının 08/07/2013 tarihinde sabah saatlerinde maddi hasarlı ve yaralamalı trafik kazasına karıştığı, yapılan ölçümde davacının 0,50 promil alkollü alduğunun tespit edildiği ve davacının kazadan önceki akşam alkol aldığını kabul ettiği, anlaşılmıştır.
Şoför olarak çalışan davacının işyerine ait aracı alkollü olarak kullanması işverene 4857 saylı Kanunun 25/II-ı madde hükmüne göre haklı fesih imkanı verir. Davacı, feshe konu kazada kusurlu olmasa dahi alkollü olarak direksiyon başına geçmesi nedeniyle haklı feshe sebebiyet vermiştir. Buna göre Mahkemece davacının kıdem ve ihbar tazminatına yönelik taleplerin reddi gerekirken hatalı değerlendirme ile kabulü isabetsizdir.
4- Yıllık izin ücretinin çıplak ücret yerine giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanması da hatalı olup ayrı bir bozma nedenidir.
F) SONUÇ:
Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine 15/01/2019 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ:Asliye Hukuk (İş) Mahkemesi
DAVA TÜRÜ: ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davalılardan … Elektrik Dağıtım A.Ş. vekili tarafından istenilmekle, temyiz talebinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R I
Davacı İsteminin Özeti: Davacı vekili; müvekkilinin iş sözleşmesinin haklı neden olmaksızın işveren tarafından feshedildiğini, açılan işe iade davası sonucunda davacı lehine verilen kararın Yargıtayca onandığını, davacının yasal süresi içerisinde davalı …Güvenlik ve Eğitim Hizmetleri Limited Şirketine ihtar göndererek işe iade ve tazminat haklarının iadesini talep ettiğini; ancak, davalı tarafından işe başlatılmadığı gibi, davacıya tazminat haklarının da ödenmediğini ileri sürerek bakiye kıdem ve işe başlatmama tazminatları ile boşta geçen süre ücret ve yıllık izin ücreti alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalılar Cevaplarının Özeti: Davalı … Elektrik Dağıtım A.Ş. vekili; husumet itirazında bulunmuş, davacının iş sözleşmesinin davalılar arasında akdedilen sözleşmenin tarafların karşılıklı anlaşmaları neticesinde son verilmesi üzerine feshedildiğini beyanla, davanın reddini savunmuştur. Davalı… Güvenlik ve Eğitim Hizmetleri Limited Şirketi tarafından davaya cevap verilmemiştir.Mahkeme Kararının Özeti: Mahkemece, toplanan deliller ve bilirkişi raporuna dayanılarak davanın kabulüne karar verilmiştir.
Temyiz:Kararı davalılardan … Elektrik Dağıtım A.Ş. vekili temyiz etmiştir.
Gerekçe:
1-Dosyadaki yazılara, toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davalı … Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2-Taraflar arasında davacının yıllık izin ücreti alacağının bulunup bulunmadığı konusunda uyuşmazlık bulunmaktadır.4857 sayılı İş Kanunu’nun 59. maddesinde, iş sözleşmesinin herhangi bir sebeple sona ermesi halinde, işçiye kullandırılmayan yıllık izin sürelerine ait ücretlerin son ücret üzerinden ödeneceği hükme bağlanmıştır. Yıllık izin hakkının ücrete dönüşmesi için iş sözleşmesinin feshi şarttır. Bu noktada sözleşmenin sona erme şeklinin ve haklı olup olmadığının önemi bulunmamaktadır. Yıllık izinlerin kullandırıldığı noktasında ispat yükü, işverene aittir. İşveren yıllık izinlerin kullandırıldığını imzalı izin defteri veya eşdeğer bir belge ile ispatlamalıdır. Bu konuda ispat yükü üzerinde olan işveren, işçiye yemin teklif edebilir.Somut olayda; davalı tarafça yıllık izin defteri veya eşdeğer bir belge sunulmamış, bilirkişi raporunda; davacının 6 yılı aşkın çalışması nedeni ile hak kazanmış olduğu yıllık izin ücreti toplam 90 gün üzerinden hesaplanmış, işverence yapılan yıllık izin ücreti ödemesi hesaplanan alacaktan mahsup edilmiştir. Mahsup işlemi yerinde ise de, davacının 6 yılı aşkın çalışma dönemi boyunca hiç yıllık izin kullanmadığının kabulü hayatın olağan akışına aykırıdır. Hukuk Muhakemeleri Kanunu 31. mad. uyarınca hakimin davayı aydınlatma ödevi kapsamında davacıya bu çalışma dönemi boyunca yıllık izin kullanıp kullanmadığı hususu açıklattırılarak, davacının beyanı ile birlikte tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle karar verilmesi gerekirken, eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.SONUÇ: Temyiz olunan kararın yukarıda açıklanan nedenle BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, 04.11.2019 gününde oybirliğiyle karar verildi.