“İçtihat Metni”

DAVA TÜRÜ : İstihkak
MAHKEMESİ : Bakırköy 6. İcra Hukuk Mahkemesi

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Bakırköy 6. İcra Hukuk Mahkemesinin 14.09.2017 tarihli ve 2014/304 Esas, 2017/763 Karar sayılı kararıyla davanın reddine karar verilmiş, Mahkeme hükmüne karşı davacı alacaklı vekili tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 21. Hukuk Dairesince istinaf başvurusunun esastan reddine şeklinde hüküm kurulmuş olup, bu kez davacı alacaklı vekilinin Bölge Adliye Mahkemesi kararını temyizi üzerine Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü:
KARAR
Davacı alacaklı vekili; davalı Bankaya haciz ihbarnamesi gönderildiğini, ihbarnameye itirazda bulunarak hesaplarındaki para üzerinde rehin, takas, mahsup iddiası ile istihkak iddiasında bulunduğunu açıklayarak davanın kabulü ile davalı üçüncü kişi Bankanın istihkak iddiasının reddine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı üçüncü kişi vekili; borçlu şirketin müvekkili banka nezdindeki her türlü hak ve alacakları üzerinde müvekkili Bankanın rehin ve hapis hakkının bulunduğunu, davanın reddine karar verilmesi gerektiğini savunmuştur.
Mahkemece; bilirkişi raporuna göre, haciz ihbarnamesine cevap tarihi itibariyle borçlunun vadesi gelmemiş kredi borcu bulunduğu, Banka tarafından rehin, hapis, takas ve mahsup hakkı ileri sürüldükten sonra borçlunun hesabından serbestçe tasarruf edemediği gerekçesi ile davanın reddine karar verilmiş, davacı alacaklı vekilince İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf yoluna başvurulmuştur.
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 21 Hukuk Dairesinin 10.4.2018 tarihli ve 2017/ 2943 Esas, 2018/ 778 Karar sayılı kararı ile; haciz yazısının tebliğ tarihi itibari ile kredi sözleşmesinden doğan borcun tamamının ödenmemiş olduğu, Banka tarafından rehin, hapis, takas ve mahsup hakkı ileri sürüldükten sonra borçlunun hesabından serbestçe tasarruf edemediği gerekçesi ile istinaf talebinin esastan reddine karar verilmesi üzerine; istinaf kararı davacı alacaklı vekili tarafından bu kez temyiz edilmiştir.
Maddi olayları ileri sürmek taraflara, hukuki nitelendirme yapmak ve uygulanacak kanun maddelerini belirlemek hakime aittir (6100 sayılı HMK’nın 33.m).
Borçlunun üçüncü kişi bankadaki mevduat alacağı, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun 106/2. maddesi gereğince menkul hükmündedir. Bankadaki mevduat, menkul haczi gibi icra müdürlüğünce bankaya yazılacak yazı ile haczedilebileceği gibi, İİK’nin 89. maddesine uygun olarak düzenlenen haciz ihbarnamesi ile de haczedilebilir. Bu takdirde İİK’nin 89. ve bunu izleyen maddelerde yazılı hukuki sonuçlar doğar.
İİK’nin 89. maddesi uyarınca gönderilen haciz ihbarnamesine karşı üçüncü kişi bankanın, borçluya ait mevduat hesabı üzerinde rehin hakkının olduğunu ileri sürmesi, haciz ihbarnamesine itiraz niteliğinde olup, alacaklı İİK’nin 89/4. maddesi uyarınca üçüncü kişinin cevabının aksini icra mahkemesinde ispat ederek üçüncü kişinin İİK’nin 338/1. maddesi hükmüne göre cezalandırılmasını ve ayrıca tazminata mahkum edilmesini isteyebilir (HGK’nin 28.3.2012 tarihli ve 2011/12-849-242 sayılı kararı).
Üçüncü kişinin haciz müzekkeresine karşı mevduat hesabı üzerinde rehin hakkı bulunduğunu ileri sürmesi ise, İİK’nin 96/1 uyarınca istihkak iddiası niteliğinde olup, icra müdürünün istihkak prosedürünü düzenleyen İİK’nin 96-97 maddelerinde yazılı kurallara göre işlem yapması gerekir.
Somut olayda, borçlu şirketin hesaplarında bulunan paraların haczi için davalı üçüncü kişi Bankaya 89/1 haciz ihbarnamesi gönderildiği, Banka tarafından verilen cevapta, şube nezdinde bulunan borçluya ait hesap üzerine kendilerinin rehin, hapis ve takas mahsup haklarından sonra gelmek kaydı ile haciz şerhinin işlendiği bildirilmiştir. Buna göre, İcra Müdürlüğünce, Bankaya gönderilen 89/1 haciz ihbarnamesi üzerine, Bankanın hesap üzerinde, rehin hakkını ileri sürmesi, haciz ihbarnamesine itiraz mahiyetinde olup, bu itirazın İİK’nin 89. maddesinde düzenlendiği şekilde çözümlenmesi gerektiğinden bahisle davacı tarafından açılan istihkak davasının reddi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz olmuştur.
SONUÇ: Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının, yukarıda yazılı sebeplerden dolayı 6100 sayılı HMK’nin 373/1. maddeleri uyarınca KALDIRILMASINA, İlk Derece Mahkemesi kararının yukarıda belirtilen nedenle BOZULMASINA, dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine 7.7.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ :İcra Hukuk Mahkemesi
DAVA TÜRÜ : İstihkak

Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kabulüne karar verilmiş olup hükmün davalı üçüncü kişi vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.

KARAR

Davacı alacaklı vekili, borçlu hakkında başlatılan takip üzerine borçlunun … Söke Şubesindeki kasada altın ve benzeri değerlerin haciz ve muhafaza altına alındığını, davalının bu mallar üzerinde 13.696,00 TL miktarında istihkak iddiasında bulunduğunu, istihkak iddiasının haksız olduğunu, nitekim davalı Bankanın rehin alacağının alacaklarını engeller nitelikte olmadığını belirterek, davanın kabulü ile üçüncü kişinin istihkak iddiasının reddine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı üçüncü kişi vekili, borçlu …’ın haciz tarihinde bankalarının kredili müşterisi olup, imzalanan sözleşmeler gereği müvekkili Bankanın müşterinin hesabındaki tutar üzerinde rehin, takas ve mahsup haklarının bulunduğunu, borçlu …’ın müvekkili Bankaya kredi borçlarının mevcut olduğunu, borçlunun iş bu kullandığı kredilerin teminatını teşkil etmek üzere, tüm hesaplarının Bankalarına rehnedildiğini, sonradan gelen tüm hacizlerin ancak bankaları alacağından sonra hüküm ifade ettiğini bildirerek, müvekkili banka aleyhine açılan haksız ve mesnetsiz davanın reddine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Mahkemece, borçlunun davalı üçüncü kişi Akbankta bulunan kasasındaki altın ve değerli eşyaların muhafaza altına alındığı, davalı Bankanın haczedilen eşyalar üzerinde rehin hakkının olduğunu, rehin alacaklısının hakkının haciz alacaklısından daha önce geldiğini savunduğu, her ne kadar borçlunun davalı Bankada kasası olduğu ve Bankaya borcunun olduğu anlaşılmışsa da, kasanın şahsa ait özel kasa olduğu, altınlar üzerinde davalı Bankanın hakkının bulunmadığı, kendi iç ilişkileri niteliğinde olduğu gerekçesiyle davalı Bankanın istihkak iddiasının reddine karar verilmiş, kararı davalı üçüncü kişi vekili temyiz etmiştir.
Dava, alacaklının İİK’nın 99. maddesine dayalı istihkak iddiasının reddi talebine ilişkindir.
Dava konusu mahcuzlar, dava açıldıktan sonra davacı alacaklıya ihale yoluyla satılmıştır. Mahcuzların satılması halinde dava konusuz kalmayıp bedele dönüşür. Hacizli malın dava dışı bir kişiye satılması veya alacaklıya alacağa mahsuben satılması sonuca etkili değildir. Mahcuzların dava dışı bir kişiye veya dosya alacaklısına satılması halinde de dava bedele dönüşür. Zira, davacının bu davadaki hukuki yararının devam ettiğinin kabulü gerekir.
Davalı üçüncü kişi Banka, borçlunun bankalarına çek bedeli riski, kredi sözleşmeleri ve kiralık kasa ücretinden kaynaklanan borcu bulunduğunu, bu nedenlerle borçluya ait tüm hak ve alacakları üzerinde rehin ve hapis haklarının olduğunu belirterek istihkak iddiasında bulunmaktadır.
Davalı üçüncü kişi Banka ve takip borçlusu arasında kredi sözleşmeleri imzalanmıştır. Davalı üçüncü kişi Banka’nın dayandığı rehin, hapis, takas ve mahsup hakkının anılan kredi sözleşmesinin imzalandığı tarihte doğduğunun kabulü gerekir. Bununla birlikte üçüncü kişi Bankanın borçlusuna karşı ileri sürebildiği rehin, hapis, takas ve mahsup hakkını, borçlusunun alacaklısına karşı da ileri sürebilmesi mümkündür. Nitekim Yargıtayın ve Dairemizin yerleşik uygulaması da bu yöndedir. (HGK 28.03.2012 tarih ve 2011/12–849 esas 2012/242 karar) Gerçekten de TMK’nin 881. maddesinde: “Halen mevcut olan veya henüz doğmamış olmakla beraber doğması kesin veya olası bulunan herhangi bir alacak, ipotekle güvence altına alınabilir…” düzenlemesi yer almaktadır. Buna göre; anılan düzenleme alacak rehnine kıyasen uygulandığında, ileride doğacak alacakların da rehnedilebileceği sonucuna varılabilir. Ne var ki bu gibi durumlarda Bankanın üçüncü kişi sıfatı ile istihkak iddiasında bulunabilmesi için haciz tarihi itibarı ile kredi borcunun tamamının ödenmemiş olması, uzmanlık gerektiren bu durumun bilirkişi ya da bilirkişilere tespit ettirilmesi, belirlenen geri ödemesi yapılmamış kredi alacağı veya çek varsa bu miktar ile sınırlı olmak üzere üçüncü kişi bankanın dava konusu borçlu nezdindeki hak ve alacaklar üzerinde rehin, hapis, takas ve mahsup hakkının bulunduğunun kabul edilmesi gerekir. Haciz tarihi itibarı ile varsa kredi borcunun tamamı veya keşide edilen çeklerin ödemesi yapılmış ise bu kez üçüncü kişinin dayandığı kredi sözleşmesinden doğan rehin hakkının alacaklıya karşı ileri sürülmesi mümkün olmayacaktır.
Somut olayda; Mahkemece yukarıda anılan yoldan hareketle, bilirkişiden alınan ek raporda, davalı üçüncü kişi bankanın 13/08/2014 olan haciz tarihi itibariyle borçludan olan alacağının; ihtiyaç kredisi ile ilgili 3.716,18 TL, artı para kredisi ile ilgili 2.788,22 TL, kredi kartı ile ilgili 8.679,27 TL olmak üzere nakti kredi toplamının 15.183,67 TL, gayrı nakdi çek depo sorumluluğunun 6.720,00 TL, genel toplamın 21.903,67 TL olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla haciz tarihi itibariyle toplamda 21.903,67 TL risk bulunduğu bilirkişi raporu ve dosya içerisinde bulunan diğer belgeler ile sabit olup, haczin rehin hakkından sonra geçerli olduğunun kabulü gerekir. Buna göre; alacaklının talebi de gözetilerek, yalnızca riski aşan tutar yönünden davanın kabulüne karar verilmesi gerekirken, yazılı gerekçeyle davanın tümden kabulüne karar verilmesi doğru değildir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı üçüncü kişi vekilinin temyiz itirazlarının kabulüyle hükmün İİK’nin 366. ve HUMK’un 428. maddesi gereğince BOZULMASINA, taraflarca İİK’nin 366/3. maddesi gereğince Yargıtay Daire ilamının tebliğinden itibaren ilama karşı 10 gün içinde karar düzeltme isteğinde bulunulabileceğine ve peşin harcın istek halinde temyiz edene iadesine 04.03.2020 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.