“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ : … 29. Hukuk Dairesi
…

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi taraf vekillerince istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:

Y A R G I T A Y K A R A R I

Davacı İsteminin Özeti:
Davacı vekili; davacının, davalı işyerinde 19.09.2005-10.11.2015 tarihleri arasında hafta tatili de dahil çalıştığını, fazla mesai yaptığını, ancak ücretlerinin ödenmediğini, izin alacağı olduğunu, iş akdinin haksız olarak sonlandırılması üzerine işe iade davası açtığını, davanın kabul edilmesine rağmen işe başlatılmadığını, bu nedenle fesih tarihinin 11.03.2016 kabul edilerek hesaplamaların bu tarih dikkate alınarak yapılması gerektiğini ileri sürerek; kıdem ve ihbar tazminatı, fazla mesai, hafta tatili, yıllık izin alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı Vekilinin Cevabının Özeti:
Davalı vekili; iş akdinin haklı nedenle feshedildiğini, 270 saate kadar fazla mesai alacağının ücret içinde olduğunu, 270 saati aşan fazla mesai ücretlerinin ise bordrolara yansıtıldığını, yıllık izin ücreti alacağının ödendiğini savunarak; davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesi Kararının Özeti:
Mahkemece, kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin, fazla çalışma, hafta tatili alacaklarının kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İstinaf başvurusu :
İlk Derece Mahkemesine karşı davalı tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur.
Bölge Adliye Mahkemesi Kararının Özeti :
Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kısmen kabulüne karar verilerek hafta tatili alacağının reddine, kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin, fazla mesai alacaklarının kabulüne karar verilmiştir.
Temyiz:
Kararı taraf vekilleri süresinde temyiz etmiştir.
Gerekçe:
1- Dosyadaki yazılara, delillerin taktirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davacının tüm, davalının aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.
2- Taraflar arasında davacının fazla mesai alacağı olup olmadığı hususu uyuşmazlık konusudur.
İş ilişkisinde ücret ve işin düzenlenmesi ile ilgili kurallar yasal düzenlemeler yanında taraflar arasında iş sözleşmesi ve iş sözleşmesinin eki niteliğindeki işveren tarafından düzenlenen ve işçiye tebliğ edilen yönetmelik, genelgeler vs niteliğindeki belgelerde yer alabilir. İşçiye tebliğ edilen iş sözleşmesinin eki niteliğindeki yönetmelikler yasanın emredici hükümlerine aykırı olmadığı sürece geçerlidir.
Davalı işveren, 270 saate kadar olan fazla çalışmaların ücrete dahil olduğunu iddia etmişse de dosya içerisinde 270 saat fazla çalışmanın ücret içinde olduğuna dair hüküm içeren iş sözleşmesi ibraz edilmemiştir.
Öncelikle davalı işveren tarafından iş sözleşmesinin ibraz edilmesi ve sözleşme içerisinde 270 saatin ücret içinde olup olmadığı hususunda hüküm bulunup bulunmadığının tespiti gerekmektedir. Sözleşmede 270 saatin ücret içinde olduğuna dair hüküm bulunması halinde davacının yılda 270 saatlik çalışması karşılığı fazla mesai ücretinin, ücretin içinde olduğu kabul edilmeli ve 270 saati aşan kısmı için fazla mesai ücreti kabul edilmelidir.
3-Fazla mesai hesabı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.
Hükme esas alınan bilirkişi raporunda; taleple bağlılık ilkesi ve davacı tanık beyanlarına göre, davacının hafta içi 09.00-18.00 saatleri arasında, cumartesi günü ise 09.00-14.00 saatleri arasında çalıştığı, bu çalışmanın 45 saati aşmadığı ancak davacının haftada 3 gün 3 saat daha çalışması ile birlikte ayda 2-3 gece de arıza nedeni ile asgari 4 saat, azami 9 saat daha çalışma yaptığının kabulü ile takdiren 2 saat daha çalışma süresi eklenerek, haftalık 11 saatlik fazla mesai yaptığı kabul edilmiştir.
Ancak; kabul edilen çalışma saatleri hafta içi 09.00-18.00 arası, cumartesi ise 09.00-14.00 saatleri arasıdır. Bu saatlere göre hafta içi çalışmasında 1 saat ara dinlenme süresinin tenzili ile 40 saat, cumartesi çalışmasında ise yarım saatin tenzili ile 4,5 saat çalışma olup toplamda haftalık 44,5 saatlik çalışma yapılmaktadır. Hükme esas alınan raporda ise bu süre 45 saat olarak değerlendirilmiş ve bu süreyi aşan 11 saatlik fazla çalışma süresi üzerinden hesaplama yapılmıştır. Ancak yapılan hesaplama hatalı olup, kabul edilen saatlere göre fazla mesai süresinin 10,5 saat olması gerekirken, 11 saat olarak kabulü hatalıdır.
4- Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 26. maddesi “Hâkim, tarafların talep sonuçlarıyla bağlıdır; ondan fazlasına veya başka bir şeye karar veremez. Duruma göre, talep sonucundan daha azına karar verebilir.” hükmü uyarınca taleple bağlılık kuralına aykırı olarak talepten fazlasına karar verilmesi usule aykırıdır.
Somut uyuşmazlıkta; davacı, fesih tarihinin 11.03.2016 olarak kabul edilmesi gerektiğini ve hesaplamaların bu tarih dikkate alınarak yapılmasını talep etmiştir.
Hükme esas alınan bilirkişi raporunda ise; işe iade davası neticesinde, davacının işe başlatılma isteğinin içeren ihtarnamenin 26.12.2016 tarihinde davalıya tebliğ edildiğini, davalının ise 19.01.2017 tarihinde banka kanalı ile davacıya ödeme yaparak eylemli olarak işe başlama talebini kabul etmediğini ve dolayısıyla feshin 19.01.2017 tarihi olarak kabul edileceği belirtilerek, hesaplama bu tarih dikkate alınarak yapılmıştır.
Her ne kadar; işçinin işe başlatılmaması fesih niteliğinde olmakla, işverence gerçekleşen bu feshe bağlı olarak kıdem ve ihbar tazminatı için hesaplamalar işe başlatmama yoluyla gerçekleşen fesih tarihindeki ücret ve kıdem tazminatı tavanı gözetilerek yapılmalıysa da davacı talebi 11.03.2016 tarihidir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda 19.01.2017 tarihi dikkate alınarak yapılan hesaplama neticesinde talep aşılmış olup kararın bu yönden de bozulması gerekmiştir.
Sonuç:
Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgililere iadesine, 05/04/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.

“İçtihat Metni”

MAHKEMESİ:İş Mahkemesi
DAVATÜRÜ:ALACAK

Taraflar arasında görülen dava sonucunda verilen kararın, temyizen incelenmesi davacı ve davalı … vekilleri tarafından istenilmekle, temyiz taleplerinin süresinde olduğu anlaşıldı. Dava dosyası için Tetkik Hakimi … tarafından düzenlenen rapor dinlendikten sonra dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü:
Y A R G I T A Y K A R A R I
Davacı İsteminin Özeti:
Davacı, çalışma ortamında kendisine psikolojik baskı uygulandığı gerekçesiyle iş sözleşmesini haklı sebeple feshettiğini ileri sürerek, kıdem tazminatı ve sair alacağını istemiştir.
Davalı Cevabının Özeti:
Davalı, davacının herhangi bir baskıya maruz kalmadığını iş sözleşmesini süresinin bitiminde yenilememesinin tek sebebinin kendisi tarafından da sürekli topluluk içinde ifade edildiği üzere davacının bulunduğu ortamdan ayrılmak istemesi olduğunu, davacının üç yıllık istihdamında uyumsuz davranışlar sergilediğini, ihbar ve kıdem tazminatına hak kazanmadığını belirterek davanın reddini istemiştir.
Mahkeme Kararının Özeti:
Mahkemece, toplanan kanıtlar ve bilirkişi raporuna dayanılarak, davacının kıdem tazminatına hak kazanacağı ancak her kurum ve kuruluşta hatalı uygulamaların olabileceği, bir uygulamanın mobing olabilmesi için sistematik ve kasıtlı olarak yapılması gerektiği, yani üstler ya da çalışma arkadaşları ile yaşanan anlık öfkeler, çatışmalar, geçici darılmaların mobbing olarak kabul edilemeyeceği, davacının manevi tazminat şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın kısmen kabulüne karar verilmiş, kararın taraflarca temyiz edilmesi üzerine dairemizce 05/12/2016 tarihinde davalı lehine bozma kararı verilmiştir. Bozma ilamına uyulmasına karar veren Mahkemece yapılan yargılama sonunda davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
Temyiz:
Kararı davacı ve davalı … vekilleri temyiz etmiştir.
Gerekçe:
1-Dosyadaki yazılara toplanan delillerle kararın dayandığı kanuni gerektirici sebeplere göre, davacının tüm ve davalı … Üniversitesinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan temyiz itirazları yerinde değildir.
2-Davacı işçinin fazla çalışmasının hesaplanması konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmaktadır.Somut olayda, davalılar nezdinde öğretmen olarak çalışan davacının mesai saatlerinin belirlenmesinde tanık beyanlarından yararlanılmıştır. 05/12/2016 tarihli bozma ilamında hesaplamada davacı tanıklarının dahi beyan ettiği süreler aşılarak fazla sürelerle belirleme yapılmasının hatalı olduğu, dosya kapsamında dinlenilen davacı tanıklarının bildirdiği en dar aralık göz önünde bulundurulmak sureti ile yeniden fazla mesai belirlenmesi gerektiği belirtilmiştir. Mahkemece bozma ilamına uyulmasına karar verilmesi sonrasında alınan bilirkişi raporunda davacının hafta içi 7:30 – 8:00 ila 17:30-18:00 saatleri arasında ortalama 10 saat günlük çalışma yaptığı, Cumartesi günleri ise 8:30-15:30 arası 7 saat çalıştığı kabul edilerek haftada 5 saat 45 dakika fazla çalışma yaptığı sonucuna varılmıştır. Ancak davacı tanığı …’ın -…08,00-16,30 arasıdır, haftanın 5 ünü bu şekilde çalışılır, her ayın 4 Cumartesi günü çalışırdık, Cumartesi günleri mesai 08,00-14,00 arasıdır, bu çalışmaların dışında hafta içi 2 gün başarısı düşük olan öğrencileri yetiştirmek için bir ders saati 45 dakika çalışmamız olurdu Salı ve Perşembe günleri bu çalışmayı yapardık, bir öğretim yılı içinde 2 Pazar günüde görevlendirme yapılırdı, bu görevlendirme mülakatlar ve öğrenci alımı sınavları için yapılırdı, işyerinde haftanın 6 günü 45 dakika yemek molası verilirde, servisler işveren tarafından sağlanırdı, her derste 10 dakika teneffüs verilirdi,- şeklindeki beyanının ve yine davacı tanığı…’ın -..Davacı sabah 07.30 da gelir 16.20 e kadar çalışırdı. 20 dk çocuklarla aynı masada yemek yenilir, okulda 40 öğretmen olup tenefüs aralarında nöbetleşe öğrenci nöbeti tutulmasına rağmen alan geniş olmasına rağmen öğretmenler hemen hergün tenefüs nöbeti tutuyorlardı. Benimde davalı aleyhine açtığım davam vardır. Davacı haftanın 5 günü tam Cumartesi günüde etüt olarak 08.30-14.30 saatleri çalışıyordu, ..- şeklindeki beyanlarının dikkate alınmadığı görülmektedir. Bu halde bozma ilamında belirtildiği şekilde davacı tanıklarının bildirdiği en dar aralık göz önünde bulundurulmak sureti fazla çalışma alacağının hesaplandığından söz edilemez bozma gereğinin yerine getirilmemesi hatalı olup bozma sebebidir.
Ayrıca, davalı Üniversite, 2547 s. Yüksek Öğretim Yasası 5/b ve 492 s. Harçlar Yasası’nın 13/j Maddelerine göre Yargı Harçlarından istisna olduğu halde, yargı harçlarını da kapsar şekilde hesaplanan yargılama giderlerinden sorumlu tutulması hatalıdır.
Sonuç:Temyiz olunan kararın, yukarıda yazılı sebepten dolayı BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde davacıya iadesine, 16/11/2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.